'മരണത്തിന്റെ കണ്ണിലേക്കു ഞാന്‍ നോക്കി നിന്നിട്ടുണ്ട്'; 'ജസ്റ്റിസ് ക്രൂസേഡര്‍' ഷാഹിദ് അസ്മിയുടെ ഓര്‍മയ്ക്ക് ഇന്നേക്ക് 16 വര്‍ഷം

'നൂറ് പ്രാവശ്യം ഞാന്‍ മരണം മുന്നില്‍ കണ്ടിട്ടുണ്ട്, മരണം വാതില്‍തട്ടിയാല്‍ അതിനെ നേരെ കണ്ണിലേക്കു നോക്കും'. ഹിന്ദുത്വ ഭരണകൂടം പടര്‍ത്തിയ ഭയത്തെ അതിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതിയില്‍ തോല്‍പിച്ച അഡ്വ. ഷാഹിദ് അസ്മിയുടെ വാക്കുകളാണിത്. കുര്‍ള ടാക്‌സിമെന്‍സ് കോളനിയിലെ തന്റെ ചേംബറില്‍ വെടിയേറ്റ് കൊല്ലപ്പെട്ട ഷാഹിദ് അസ്മിയുടെ 15-ാം ചരമവാര്‍ഷികമാണ്.

നീതിക്ക് വേണ്ടി ഹിന്ദുത്വ ഭരണകൂടത്തിനെതിരേ പോരാടിയ 'ജസ്റ്റിസ് ക്രൂസേഡര്‍' എന്നറിയപ്പെട്ട ഷാഹിദ് അസ്മി, തന്റെ 32-ാം വയസ്സിലാണ് വെടിയേറ്റ് വീണത്. 2010 ഫെബ്രുവരി 11-ന്, ഇടപാടുകാര്‍ എന്ന വ്യാജേന എത്തിയ അക്രമികള്‍ പോയിന്റ് ബ്ലാങ്കില്‍ വെടിയുതിര്‍ക്കുകയായിരുന്നു. ആശുപത്രിയില്‍ എത്തിച്ചെങ്കിലും ജീവന്‍ രക്ഷിക്കാനായില്ല.

മുംബൈയിലെ ശിവാജിനഗറില്‍ ജനിച്ച ഷാഹിദിന് ബാല്യത്തില്‍ തന്നെ പിതാവിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. 1992-ലെ മുംബൈ വര്‍ഗീയ കലാപങ്ങള്‍, പ്രത്യേകിച്ച് മുസ്‌ലിം സമൂഹം നേരിട്ട ക്രൂരതകള്‍, അദ്ദേഹത്തെ ആഴത്തില്‍ ബാധിച്ചു. 32 വയസ്സിനിടെ ഒരു പുരുഷായുസ്സ് മുഴുവന്‍ അനുഭവിക്കേണ്ടതെല്ലാം അനുഭവിച്ചു തീര്‍ത്ത യുവാവാണ് ഷാഹിദ് അസ്മി. ജനിച്ചതും വളര്‍ന്നതും മുംബൈയിലെ സബര്‍ബന്‍ ഗോവന്തി ഏരിയയിലാണെങ്കിലും ഇവരുടെ കുടുംബവേരുകള്‍ പശ്ചിമ ഉത്തര്‍പ്രദേശിലെ അഅ്സംഗഡ് ഗ്രാമത്തിലേക്ക് നീളുന്നുവെന്നു പറഞ്ഞാണ് വേട്ടയാടിയത്. അഅ്സംഗഡിനെ ഹിന്ദുത്വരും മേല്‍ക്കോയ്മാ മാധ്യമങ്ങളും അതിനു വഴങ്ങുന്ന പൊതുബോധവും ഭീകരതയുടെ നഴ്സറി എന്നാണല്ലോ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്.

1992 ഡിസംബര്‍ ആറിന് ശേഷം വര്‍ഗീയ കലാപങ്ങള്‍ സൃഷ്ടിച്ച ഭയത്തിന്റെ നാളുകളിലാണ് അസ്മിയുടെ ബാല്യവും കൗമാരവും കടന്നു പോയത്. 1994-ല്‍, ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഹിന്ദു നേതാവിനെ വധിക്കാന്‍ ഗൂഢാലോചന നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് ഡല്‍ഹി പൊലീസിന്റെ പ്രത്യേക അന്വേഷണ സംഘം (എസ്‌ഐടി) ഷാഹിദിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. 15 വയസ്സ് മാത്രം പ്രായമുള്ള ഷാഹിദിനെയാണ് കൊലക്കുറ്റം ചുമത്തി പോലിസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്. കുറ്റം തെളിയിക്കാനാവാതെ ഏഴ് വര്‍ഷം തടവില്‍ കഴിഞ്ഞ ശേഷം, 2001-ല്‍ എല്ലാ കുറ്റങ്ങളില്‍ നിന്നും വെറുതെവിട്ടാണ് അദ്ദേഹം പുറത്തിറങ്ങിയത്.

തടവുകാലത്ത് തന്നെ ഷാഹിദ് 12-ാം ക്ലാസും ആര്‍ട്‌സ് ബിരുദവും പൂര്‍ത്തിയാക്കി. പിന്നീട് ഡല്‍ഹി പൊലീസിന്റെ കസ്റ്റഡിയില്‍ ക്രൂരമായ പീഡനങ്ങള്‍ നേരിട്ടതായും കള്ളസമ്മതങ്ങള്‍ എഴുതിപ്പെടുത്തിയതായും അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി. ജയിലിലെ ഈ അനുഭവങ്ങളാണ് നിയമവ്യവസ്ഥയോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട് മാറ്റിയത്.

ജയിലില്‍ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ശേഷം മുംബൈയിലെ കെസി കോളേജില്‍ നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി, ഭീകരവാദക്കേസുകളില്‍ കുടുക്കപ്പെട്ട നിരപരാധികള്‍ക്കായി വാദിക്കുന്ന പ്രതിഭാഗ അഭിഭാഷകനായി ഷാഹിദ് മാറി. ഇതോടെ 'ടെററിസ്റ്റ് അഭിഭാഷകന്‍' എന്ന അപവാദവും അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടര്‍ന്നു.

2008-ല്‍, 7/11 മുംബൈ ട്രെയിന്‍ സ്ഫോടനക്കേസിലെ പ്രതികളെ പീഡിപ്പിച്ചതായി ആരോപിച്ച് ജയിലധികൃതയായ സ്വാതി സാഥെയ്‌ക്കെതിരെ ഷാഹിദ് ഹൈക്കോടതിയില്‍ ഹര്‍ജി നല്‍കി. അന്വേഷണത്തില്‍ ആരോപണങ്ങള്‍ ശരിയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയതോടെ ഷാഹിദ് അസ്മി ദേശീയ ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായി.

ഏഴ് വര്‍ഷത്തെ അഭിഭാഷകജീവിതത്തില്‍, 2002 ഘാട്‌കോപ്പര്‍ സ്ഫോടനം, 7/11 മുംബൈ ട്രെയിന്‍ സ്ഫോടനം, 2006 ഔറംഗാബാദ് ആയുധശേഖരം, 2006 മാലേഗാവ് സ്ഫോടനം തുടങ്ങി നിരവധി 'ഹൈ-പ്രൊഫൈല്‍' കേസുകളില്‍ അദ്ദേഹം ഇരകള്‍ക്ക് നീതി ലഭ്യമാക്കാന്‍ കോടതിയിലെത്തി. അത്യന്തം അപകടകരമായ സാഹചര്യങ്ങളിലും സാമൂഹിക മുന്‍വിധികളെയും ഭീഷണികളെയും മറികടന്ന്, 17 നിരപരാധികളെ ഭീകരവാദക്കുറ്റങ്ങളില്‍ നിന്ന് അദ്ദേഹം മോചിപ്പിച്ചു.

26/11 മുംബൈ ആക്രമണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പാകിസ്ഥാന്‍ ഭീകരരെ സഹായിച്ചെന്നാരോപിച്ച് അറസ്റ്റിലായ ഫഹീം അന്‍സാരിയുടെ കേസും അതില്‍ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. ഷാഹിദ് പ്രോ ബോണോ ആയി വാദിച്ച ഈ കേസില്‍, 2010 മെയ് മാസത്തില്‍ കോടതി ഫഹീം അന്‍സാരിയെ വെറുതെവിട്ടു. പക്ഷേ ആ വിധി കേള്‍ക്കാന്‍ ഷാഹിദ് ജീവിച്ചിരുന്നില്ല.

ഷാഹിദ് അസ്മിയുടെ കൊലപാതകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ദേവേന്ദ്ര ജാഗ്താപ്, പിന്റു ദഗലെ, വിനോദ് വിചാരെ, ഹസ്മുഖ് സൊലങ്കി എന്നിവരെ പൊലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. ഐപിസി 302, 120ആ, 452 വകുപ്പുകളും ആയുധനിയമത്തിലെ വകുപ്പുകളും ചുമത്തിയെങ്കിലും ഇവര്‍ പിന്നീട് ജാമ്യത്തിലിറങ്ങി. ചോട്ടാ രാജന്റെ മുന്‍ സഹായി സന്തോഷ് ഷെട്ടിയെ 2014-ല്‍ കേസില്‍ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി.

ഷാഹിദിന്റെ കൊലപാതകത്തിന് ശേഷം കേസ് 372 തവണ വാദം കേള്‍ക്കലിനായി വന്നു, ഒരു ഡസന്‍ തവണ ജഡ്ജിമാരെ മാറ്റി. 109 പേരില്‍ ഒരു ഡസനോളം സാക്ഷികളെ മാത്രമേ വിസ്തരിച്ചിട്ടുള്ളൂ. ഷാഹിദ് വെടിയേറ്റ് മരിക്കുമ്പോള്‍ ഓഫീസിലുണ്ടായിരുന്ന ഷാഹിദിന്റെ ഗുമസ്തനായ ഇന്ദര്‍ സിങ്ങാണ് കേസിലെ പ്രധാന സാക്ഷി.

2010 മെയ് മാസത്തില്‍ നിയമപരമായ 90 ദിവസത്തിനുള്ളില്‍ കുറ്റപത്രം സമര്‍പ്പിച്ചതായി ഖാലിദ് പറയുന്നു. വിനോദ് വിചാരെ, പിന്റു ദേവ്‌റാം ദഗലെ, ദേവേന്ദ്ര ജഗ്താപ്, ഹസ്മുഖ് ശങ്കര്‍ സോളങ്കി എന്നീ നാല് പ്രതികളെയാണ് കോടതി കുറ്റപത്രം സമര്‍പ്പിച്ചത്. ആയുധ നിയമത്തിലെയും 1999 ലെ മഹാരാഷ്ട്ര സംഘടിത കുറ്റകൃത്യ നിയന്ത്രണ നിയമത്തിലെയും (എംസിഒസിഎ) വിവിധ വകുപ്പുകള്‍ പ്രകാരം കൊലപാതകം, ക്രിമിനല്‍ ഗൂഢാലോചന എന്നീ കുറ്റങ്ങള്‍ ചുമത്തി ഇവരെയെല്ലാം കുറ്റപത്രം സമര്‍പ്പിച്ചു.

2011 ജനുവരിയില്‍ വിചാരണ കോടതി മക്കോക്ക പ്രകാരമുള്ള കുറ്റങ്ങള്‍ ഒഴിവാക്കി. കുറ്റപത്രം ഒഴിവാക്കിയതിനെ ചോദ്യം ചെയ്ത് സംസ്ഥാനം ബോംബെ ഹൈക്കോടതിയില്‍ അപ്പീല്‍ നല്‍കി.

ഷാഹിദിന്റെ പാത പിന്തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ സഹോദരന്‍ ഖാലിദ് ഇന്ന് അഭിഭാഷകനായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു. ''അവന്‍ എനിക്ക് എല്ലാം ആയിരുന്നു. ഒരിക്കലും എന്നെ നിരാശപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല,'' എന്ന് ഖാലിദ് പറയുന്നു. വധഭീഷണികള്‍ക്കിടയിലും, ഷാഹിദ് തുടങ്ങിയ പോരാട്ടം അദ്ദേഹം തുടരുകയാണ്.

7/11 കേസില്‍ ഒന്‍പത് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് ശേഷം വെറുതെവിട്ട അബ്ദുല്‍ വഹീദ് ഷെയ്ഖ് ഇന്ന് നിയമബിരുദധാരിയാണ്. ഷാഹിദ് അസ്മിയുടെ പ്രചോദനത്തില്‍, തെറ്റായി ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടവര്‍ക്കായി അദ്ദേഹം ക്യാംപയിന്‍ ചെയ്യുന്നു.

''ജനാധിപത്യത്തിന്റെയും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെയും രക്തസാക്ഷികളില്‍ ഒരാളാണ് ഷാഹിദ്,'' എന്ന് വഹീദ് ഷെയ്ഖ് പറഞ്ഞു.

16 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കിപ്പുറവും, ഷാഹിദ് അസ്മിയുടെ ജീവിതവും പോരാട്ടവും നീതിക്കായുള്ള പോരാട്ടത്തില്‍ ഒരു പ്രകാശസ്തംഭമായി തുടരുകയാണ്. ഭരണകൂട അടിച്ചമര്‍ത്തലുകള്‍ക്കെതിരെ തല ഉയര്‍ത്തി നില്‍ക്കാന്‍ പ്രചോദനമായി.